Ölü Tanrılar

paylaş

Ölü Tanrılar, ilk insandan günümüze uzanan süreçte tanrıların yaratım aşamasını tetikleyen unsurların korku ve bilinmezliği anlamlandırma güdüleri olduğundan bahsetmiştik. İlk insanımsılardan bu güne kadar geçen süreçte tarih, bir çok tanrının doğumuna ve ölümüne şahitlik etmiştir. Bu gün size Sümer ölü tanrılarından ve onların izini İbrahimi dinlerde nasıl sürebildiğimizden bahsetmek istiyorum. Aslında bu yazı bir nevi Sümer Mitolojisi ile İbrahimi Dinler Karşılaştırması yazısınında ikinci kısmını oluşturmakta.

Sümer uygarlığının sonrasında gelen toplumları da etkileyen bir Tanrılar Panteonu ( Her Tanrının bir işlevi ve hiyerarşide yeri vardır) vardı. Sümer halkı tanrıların insan görünümlü ölümsüzler olduğu algısına da sahiptiler. Ölüm hariç tüm insani hislere ve isteklere sahip olan bu tanrıların en büyük istediği ev yani tapınaktı. Her şehrin koruyucusu olan tanrıya bir tapınak yapılırdı. Bir tanrının evinin olması onun güçlenmesi ve saygınlık demekti. Eski Ahit de tanrı İbrahim ile konuştuğunda ondan istediği ilk şey kendisine bir ev inşa etmesiydi.

Tanrılar panteonunda asil tanrılardan olmanın yolu ki bu durum mısır panteonunda daha baskın bir biçimde var. Yarım kız kardeş evlilikleri kutsan kanın bozulmaması yani asalet demekti. Eski Ahit anlatıcılarına göre ibrahim ile sara yarım kız kardeş evliliği yapmışlar ilgili bap aşağıda;

Bap 20 : Kral Amraham’a neden karısını kız kardeşi olarak tanıttığını sorunca “Bu yerde onun yüzünden ben öldürecekler sandım .Gerçekten o babamın kızıdır, annemin değildir ve ona gideceğimiz her yerde kız kardeşim olduğunu söyle dedim.”

İlk kez sümer panteonunda gördüğümüz kutsal üçleme yani teslis inancı sümerden bin yıllar sonra kurulmuş olan hristiyanlıkta da mevcuttur.Daha pek çok benzerlikten söz edebiliriz.Ölü Tanrılardan en önemlilerinin kısa açıklaması ile devam edip, diğer benzerlikleri başka bir yazıya bırakıyorum.

An: Gök-tanrı.Yunanlıların Zeus’u Mısırlıların Ra›sı ile eşdeğerlidir, tanrılar tanrısıdır. Sümer inançlarında Enlil(toprak) vr Enki(okyanus) ya da Ea’yla birlikte üçlü teslisi kurarlar.

Ea: Su tanrısı Enki adıylada anılır. Ea büyük yaratıcı tanrıdır, göğü ve toprağı o yaratnıştır,
zamanda tüm bilgeliktir ve bundan ötürüde büyüsel etkiler onun yardımıyla elde edilir, yaşam kaynağı olduğundan ötürü bolluğuda simgeler. Sümer tapınaklarında Ea’nın kendisi olarak bir kap içinde kutsal su bulundurulurdu, bu sudan içen hastaların iyileşeceğine ve güçsüzlerin güçleneceğine inanılırdı. Tapınak rahipleri de balık biçiminde giysiler giyerlerdi. Hıritiyanların kutsal su anlayışı ile İsa’yı tasarladıkları balık niteliğinin de büyük olasılıkla kaynağı.


Enlil: Toprağın Tanrısı, yeryüzüne hakimi ve yöneticisi Sümer inançlarında bir tufan meydana getirerek insanları cezalandıran da odur.

Lilitu: Dişi gece felaket ve hastalık getirdiğine inanılan ve insanların cinsel yaşamlarına müdahalede uzmanlaştıklarına inanılan ifrit. Eski ahitte ilk yaratılan ve lanetlenen kadın Lilith efsanesinin çıkış kaynağı

  • Canan

    yine çok ilgi çekici bilgiler toparlamışsın Elif’cim!!! Yazını dikkatle hem de 2 kez okudum, Sümerle İbrahimi dinler arasında devamlılık arz eden unsurlar olduğunu bilmiyordum hiç :/

    • çok fazla bağlantı canan hatta musa’nın bile sümer mitlerinde benzeri var bire bir aynı hikaye nehire bırakılıp saray nedimesinin bulduğu sonra kanun kaçağı olan bir mit ki bir süre sonra anadolu dinlerine babil ve mitra dinleri ile devam ettiğimizde hristiyanlığın bile orjininin anadolunun ölü dinleri ve tanrıları olduğunu görüyoruz ben çok seviyorum uzak tarihi çünkü hakkında en az konuşulan ama günümüzdeki sosyolojimizin dnalarını içinde barındıryor.